|
Atatürk, Cumhuriyet ve Türk
Dili SİVAS LİSESİ'NDE GEOMETRİ DERSİ Atatürk, Sivas Kongresi'nin toplandığı Sivas
Lisesi'ne, Lise Müdürü ve Matematik öğretmeni Ömer Beygo ve Başyardımcısı
Felsefe öğretmeni Faik Dranaz ve öteki ilgililerle Kongre salonuna geldiler.
Burada önce, 4 Eylül 1919 da tarihî kongrenin toplandığı Kongre salonunu ve
özel odasını gezdi ve o günkü dekoru aynen korunan bu oda ve salonda o güne
ait hatıralarını anlattı. Sonra topluluk halinde Lisenin 9/A sınıfında
programdaki Hendese (Geometri) dersine girdi. Bu derste bir kız öğrenciyi
tahtaya kaldırdı. Öğrenci tahtada çizdiği koşut iki çizginin başka iki koşut
çizginin kesişmesinden oluşan açıların Arapça adlarını söylemekte zorluk
çekiyor ve yanlışlıklar yapıyordu. Bu durumdan etkilenen Atatürk, tepkisini,
"Bu anlaşılmaz Arapça terimlerle, öğrencilere bilgi verilemez. Dersler,
Türkçe, yeni terimlerle anlatılmalıdır." dedi ve tebeşiri eline alıp,
tahtada çizimlerle "zaviye"nin karşılığı olarak "açı", "dılı" nın karşılığı
olarak "kenar", "müselles"in karşılığı olarak da "üçgen" gibi Türkçe yeni
terimler kullanarak, bir takım Geometri konularını ve bu arada Pythagoras
teoremini anlattı.
ATATÜRK GEOMETRİ KİTABI YAZDI: A. Dilaçar Anlatıyor: "Geometri kitabını Atatürk, ölümünden bir
buçuk yıl kadar önce Üçüncü Türk dil Kurultayı (24-31 Ağustos 1936)'ından
hemen sonra 1936-19137 yılı kış aylarında Dolmabahçe Sarayı'nda kendi eliyle
yazmıştır. Atatürk'ün, 10 Ocak-9 Mart 1937 tarihleri
arasında yazdığı bu eseri, Millî Eğitim Bakanlığı tarafından 1937 yılında
Devlet Basımevi'nde bastırılmıştır. "Geometri" adını taşıyan bu kitapta bu
adın hemen altına şu kayıt düşülmüştür:
ARIKAN'IN GEOMETRİ KİTABI HAKKINDAKİ EMRİ Kültür (Milli Eğitim) Bakanı Saffet Arıkan,
1937-1938 Öğretim Yılında ilkokulların dördüncü ve beşinci sınıflarında
okutulacak Hendese (Geometri) ve Hesap (Matematik) kitapları hakkında 15
Ekim 1937 tarihinde şu yazılı emri verdi: Asım Us anlatıyor: "Atatürk, (Elâziz) seyahati esnasında Sivas'a
uğradı. Burada bir okulda (Sivas Lisesi) talebeyi imtihan ederken Hendese
(Geometri) terimlerinin halâ eskisi gibi devam ettiğini görmüş. Resimler
üzerinde gama, delta gibi harfler konulmuş. Bundan canı sıkılmış. Derhal,
Atatürk'ün yanında bulunan Celal Bayar, Millî Eğitim Bakanı Saffet Arıkan'a
yazdığı bir telgrafla bu kitapların okullardan kaldırılmasını bildirmiş.
Meğer evvelce verilen bir karara göre kitapların eski tarzda basılmakla
beraber yeni terimlerin de liste şeklinde kitaba eklenmesi gerekiyormuş.
Devlet Basımevi bu eki yetiştiremediği için okullara gönderilememiş.
|
